Gidsen

Courgette ziektes

De meest voorkomende courgette ziektes zijn meeldauw (zowel echte als valse), grauwe schimmel en mozaïekvirus. Daarnaast zijn bladluizen en spintmijten de pests die je het vaakst tegenkomt op courgetteplanten.

Je herkent courgette ziektes meestal aan een witte waas op het blad, geelverkleuring of vlekken, gekrulde scheuten of zachte, slappe vruchten. In deze gids geef ik je een overzicht van de belangrijkste problemen, hoe je ze herkent en wat je kunt doen om ze te voorkomen.

Waarom krijgen courgetteplanten ziektes?

Courgetteplanten groeien snel, produceren veel grote bladeren en dragen vaak langdurig vruchten. Die enorme groeikracht maakt ze gevoelig als de omstandigheden niet optimaal zijn. Lucht, vocht, water en voeding werken sterk op elkaar in. Zodra één van deze factoren uit balans is, wordt de plant vatbaarder voor schimmels en plagen.

Een gezonde courgetteplant kan gelukkig veel hebben. Maar een gestreste plant wordt sneller aangevallen. Wil je meer weten over de verzorging van courgette, lees dan zeker onze uitgebreide gids.

Courgette ziektes komen vooral voor als:

De luchtvochtigheid lang hoog is.
Bladeren ’s avonds laat nog nat zijn.
De planten te dicht op elkaar staan en te weinig lucht krijgen.
De watergift onregelmatig is of van bovenaf wordt gegeven.
De grond constant nat en zuurstofarm is rondom de wortels.

Meeldauw

Meeldauw is waarschijnlijk de bekendste van alle courgette ziektes. Midden tot laat in het seizoen zie je het vaak verschijnen als een witte, poederachtige laag op de bovenzijde van de bladeren. Meeldauw kan zich snel uitbreiden als je niet op tijd ingrijpt. Courgette wordt getroffen door zowel echte meeldauw (voelt zich prettig bij droge, warme dagen en koele nachten) als valse meeldauw – de zogeheten bladvlekkenziekte die ontstaat bij nat weer en zich toont als gele vlekken op het blad met een grijze laag aan de onderzijde.

Een uitbraak van meeldauw betekent meestal dat de plant onder druk staat. Wil je meer weten over symptomen, behandeling en preventie? Bekijk dan onze gids over meeldauw op courgette.

Grauwe schimmel en andere schimmels

Grauwe schimmel (Botrytis) is een andere veelvoorkomende schimmel op courgette. Je herkent deze aan een grijze, fluweelachtige aanslag op bloemen, bladeren of vruchten – meestal bij vochtig weer en als er weinig luchtstroom is. Vaak begint de aantasting in verwelkte bloemresten die aan de vrucht blijven zitten en kan zich van daaruit naar binnen werken, waardoor de courgette van het uiteinde af gaat rotten.

Bestrijden komt erop neer dat je aangetaste delen direct verwijdert en zorgt voor genoeg lucht rondom de plant. Door uitgebloeide mannelijke bloemen en oude bladeren geregeld weg te halen, voorkom je dat de schimmel zich kan vestigen op nat materiaal.

Mozaïekvirus bij courgette

Mozaïekvirus tast courgette en andere komkommerachtigen aan en is te herkennen aan een licht, mozaïekachtig patroon op het blad, vaak met vervormde, gekrulde scheuten. Vruchten kunnen klein blijven, bobbelig of verkleurd zijn. Het virus wordt vooral verspreid door bladluizen, maar kan ook via besmette plantenresten of tuingereedschap worden doorgegeven.

Er bestaat geen remedie als een plant eenmaal besmet is. Je verwijdert de plant het beste meteen en gooit deze bij het restafval, niet op de composthoop. Preventie draait om het beperken van bladluizen, goed opruimen na het seizoen en het toepassen van vruchtwisseling: elk jaar een ander perceel gebruiken voor komkommerachtigen, zodat bodembesmetting niet opstapelt.

Wortelproblemen en stengelrot

Niet alle ellende aan courgetteplanten wordt veroorzaakt door schimmels op het blad. Wortel- en stengelproblemen zijn vaak het gevolg van verkeerde watergift of slechte grond.

Typische signalen van wortelproblemen:

De plant verslapt, ook als de grond vochtig is.
De groei stokt of valt volledig stil.
De stengel bij het grondoppervlak wordt donker, zacht of zakt in.

Deze problemen ontstaan vooral als de grond voortdurend nat is en de wortels geen zuurstof krijgen. Meer water helpt dan juist niet – pas je watergift aan en verbeter de drainage. Een klein heuveltje aarde rond de stengel helpt om de voet van de plant droger te houden.

Plagen op courgette

Plagen zijn strikt genomen geen courgette ziektes, maar maken de plant wel zwakker en gevoeliger voor schimmels en virussen. De meest voorkomende plagen zijn bladluizen, spint en slakken.

Bladluizen op courgette

Bladluizen zijn kleine groene, zwarte of gelige insecten die zich vooral ophopen aan jonge scheuten en onder de bladeren. Ze zuigen plantensap en laten een kleverige honingdauw achter, wat weer schimmels en mieren aantrekt. Een zware bladluisplaag verzwakt je plant en verspreidt, zoals hierboven genoemd, ook mozaïekvirus.

Zo pak je bladluizen aan:

Spuit ze krachtig weg met de tuinslang.
Veeg hardnekkige luizen weg met een vochtige doek.
Trek lieveheersbeestjes en zweefvliegen aan door bloemen als goudsbloemen en komkommerkruid in de buurt te zaaien.
Bij grote aantastingen vind je oplossingen in onze categorie insectenvrij.

Spintmijt

Spintmijten zijn piepklein en zijn vaak pas zichtbaar als je een fijn web tussen de bladeren of aan de bladonderzijde ziet. Het blad krijgt lichte stipjes en wordt uiteindelijk geelgrijs en droog. Spint gedijt goed in droge, warme omstandigheden, vooral in kas- of tunnelteelt.

Houd de luchtvochtigheid hoog door de planten regelmatig licht te benevelen en verwijder aangetaste bladeren. Bij ernstige aantasting kunnen producten uit de lijn insectenvrij uitkomst bieden.

Slakken

Slakken zijn dol op jonge, net uitgeplante courgetteplantjes en kunnen in één nacht hele rijen wegvreten. Slakken laten gaten in het blad en zilverachtige slijmsporen achter.

Verzamel slakken ’s avonds of vroeg in de ochtend met de hand.
Gebruik onze slakkenvallen tijdens natte periodes.
Houd de omgeving opgeruimd en voorkom schuilplaatsen van afval of houten planken.

Als de vruchten rotten of afvallen

Een veelvoorkomend probleem dat niet veroorzaakt wordt door ziekte, is het afvallen of rotten van jonge courgettes ondanks een overvloedige bloei. De oorzaak is bijna altijd een gebrek aan bestuiving – geen ziekte dus, maar een natuurlijke oorzaak.

Courgetteplanten hebben mannelijke en vrouwelijke bloemen op dezelfde plant. Bestuiving gebeurt doorgaans door bijen; die brengen het stuifmeel van de mannelijke naar de vrouwelijke bloem. Met te weinig bijen of in de kas met gesloten ramen blijft bestuiving soms uit. Je kunt desgewenst zelf bestuiven door met een zacht penseeltje het stuifmeel over te brengen.

Zachte, donkere plekken aan het uiteinde van de vrucht – waar de bloem heeft gezeten – heten vruchtrotranden. Dit is meestal geen schimmel, maar een fysiologische verstoring: ongelijke watergift zorgt voor slechte calciumopname in de vrucht. Voorkomen doe je door gelijkmatig water te geven en niet te veel stikstofmest te gebruiken, want dat belemmert de calciumopname.

Hoe voorkom je courgette ziektes?

Courgette ziektes voorkom je het beste door heel het seizoen preventief te werken. Let vooral op onderstaande punten:

Zorg voor voldoende ruimte en lucht rondom de planten.
Geef water bij voorkeur ’s morgens direct op de grond.
Verwijder steeds oude, gele en zwakke bladeren.
Bind klimmende rassen op zodat het blad niet teveel op elkaar ligt.
Gebruik een uitgebalanceerde bemesting en overdrijf het stikstofgehalte niet.
Pas vruchtwisseling toe en teel geen courgette of andere komkommerachtigen meerdere jaren achter elkaar op dezelfde plek.

Overbemeste, te weelderige courgetteplanten zijn juist extra gevoelig voor schimmels en plagen.