Gidsen

Pompoen ziektes

De meest voorkomende pompoen ziektes zijn meeldauw pompoen, waaronder echte en valse meeldauw, maar ook grijze schimmel en mozaïekvirus. Daarnaast horen bladluizen, slakken en spint tot de bekendste pompoen plagen. Je kunt deze problemen herkennen aan witte aanslag op het blad, gele vlekken, gekrulde scheuten of vruchten die gaan rotten waar ze op de grond liggen.

In deze gids geef ik je een handig overzicht van hoe je de problemen herkent, wat je eraan kunt doen, en vooral hoe je pompoen ziektes en plagen kunt voorkomen gedurende het groeiseizoen.

Waarom krijgen pompoenplanten ziektes?

Pompoenen groeien snel, maken grote bladeren en dragen zware vruchten gedurende een lang seizoen. Die groeikracht maakt ze gevoelig als de condities niet helemaal kloppen. Vocht, lucht, water en voeding hangen nauw samen, en wanneer dat uit balans raakt, wordt de plant vatbaarder voor meeldauw pompoen en andere problemen.

Een gezonde pompoenplant kan goed tegen een stootje. Meestal zijn het de planten die stress ervaren die vatbaar zijn voor ziekte.

Je ziet vaker pompoen ziektes als:

De planten te dicht op elkaar staan en de luchtstroom rond de bladeren ontbreekt
Bladeren vaak nat blijven tot laat op de dag
De luchtvochtigheid langere tijd hoog is
Er ongelijkmatig of over het blad wordt gegoten
De grond steeds nat en zuurstofarm is rond de wortels
Je te veel stikstof geeft waardoor de scheuten slap en waterig worden

Voldoende afstand tussen de planten is een van de krachtigste manieren om je pompoenplanten gezond te houden. Meer hierover lees je in onze gids over plantafstand voor pompoenplanten.

Meeldauw op pompoenen

Meeldauw pompoen is de meest voorkomende van alle pompoen ziektes en je ziet ‘m bijna altijd aan het einde van het seizoen. Er zijn twee soorten – en die houden juist van tegenovergestelde omstandigheden.

Echte meeldauw

Echte meeldauw herken je aan een wit, poederachtig laagje op de bovenkant van het blad, alsof er bloem overheen is gestrooid. Deze soort houdt van droog, warm weer met koele nachten en verspreidt zich vliegensvlug als hij toeslaat. Het blad verkleurt geleidelijk geel, droogt uit en sterft af, waardoor de plant bladmassa verliest die nodig is om de vruchten af te laten rijpen.

Valse meeldauw

Valse meeldauw, soms ook bladvlekkenziekte of bladvlekken genoemd, verlangt juist naar vochtige omstandigheden. Je herkent het aan gele of lichte vlekken op de bovenkant van het blad, vaak begrensd door nerven, en een grijzig tot paarsachtig laagje aan de onderzijde. Je ziet het vooral tijdens natte periodes.

Zo ga je om met meeldauw pompoen:

Verwijder aangetast blad direct en gooi dit bij het restafval, niet op de composthoop
Giet water bij de wortels en niet op het blad, zodat het blad droog blijft
Haal de onderste, oudere bladeren weg voor meer lucht rond de plant
Voed niet teveel bij met stikstof, want zachte scheuten raken makkelijker besmet
Giet bij voorkeur in de ochtend zodat het blad overdag opdroogt

Verschijnt meeldauw pompoen pas laat in het seizoen, dan is de schade vaak beperkt omdat de vruchten al zo goed als volgroeid zijn.

Meer over goed water geven lees je in onze gids over pompoen water geven.

Grijze schimmel en andere schimmels

Grijze schimmel (Botrytis) herken je aan een grauw, wollig laagje op bloemen, bladeren of vruchten. Het ontstaat vooral in vochtige periodes met weinig luchtcirculatie. De aantasting begint vaak in verwelkte bloemresten die achterblijven op de jonge vruchten, en trekt daarna door tot in het pompoenvruchtvlees, waardoor de vrucht van binnenuit gaat rotten.

Verwijder aangetaste delen onmiddellijk en pluk oude bloemresten van jonge vruchten zodat de schimmel zich daar niet kan nestelen. Een betere luchtcirculatie voorkomt deze problemen het best.

Mozaïekvirus bij pompoen

Het mozaïekvirus komt voor bij alle leden van de pompoenfamilie. Je herkent het aan een licht, mozaïekachtig patroon op het blad, vaak samen met gekrulde of misvormde scheuten. Vruchten blijven klein, misvormd of verkleurd. Het virus wordt meestal verspreid door bladluizen, maar kan ook via besmette plantenresten of tuingereedschap worden overgedragen.

Er is geen remedie als de plant eenmaal besmet is. Als een plant ziek is, moet je hem uit de tuin halen en bij het afval gooien, nooit op de compost. Voorkom verspreiding door bladluizen onder controle te houden, zorgvuldige opruiming na het seizoen, en pas vruchtwisseling toe (elk jaar op een andere plek telen), zodat virussen zich niet ophopen in de bodem.

Rot in vrucht, stengel en wortels

Niet alle problemen bij pompoenen komen van schimmels op het blad. Rot aan de vrucht is een van de meest voorkomende problemen en de reden is eenvoudig: de vrucht ligt plat op natte aarde.

Typische signalen en oorzaken:

Zachte, donkere plekken aan de onderkant van de vrucht waar hij de grond raakt
Zachte, donkere plekken bij het bloemuiteinde, vaak door onregelmatige watergift
Stengel wordt donker, zacht of zakt in bij de grond
De plant hangt slap, ook als de grond vochtig is – dit wijst op wortelroting door gebrek aan zuurstof

De oplossing tegen vruchtrot is simpel: leg een platte steen, dakpan of plankje onder iedere vrucht zodra deze groeit. Bij wortelproblemen moet je niet méér water geven, maar juist zorgen voor betere afwatering en drogere omstandigheden rond de wortels.

Pompoenplagen: slakken, bladluizen en spint

Plagen zijn geen ziektes, maar door hun schade maken ze de plant zwakker en gevoeliger voor schimmels en virussen. De bekendste pompoen plagen zijn slakken, bladluizen en spintmijt.

Slakken

Slakken zijn vooral een groot probleem kort na het uitplanten. Ze kunnen in één nacht een net uitgezette pompoenplant tot op de grond opeten. Je ziet gaten in het blad en zilverige glijsporen.

Verzamel slakken ‘s avonds of ‘s ochtends vroeg mano-a-mano
Gebruik een slakkenval in natte periodes
Houd de omgeving schoon van plantresten, planken en rommel waar slakken zich verstoppen
Leg rond jonge planten een barrière van grof zand of gebroken eierschalen

Bladluizen

Bladluizen zijn kleine groene, zwarte of gelige insecten die zich nestelen op jonge scheuten en onder het blad. Ze zuigen plantensappen en laten een plakkerige honingdauw achter, die schimmel en mieren aantrekt. Zoals eerder genoemd verspreiden zij ook het mozaïekvirus – vaak het grootste probleem.

Spoel ze weg met een krachtige waterstraal
Veeg ze af met een natte doek op plekken met veel luizen
Trek lieveheersbeestjes en zweefvliegen aan door bloemen zoals goudsbloem zaden en komkommerkruid zaden vlakbij te zaaien
Bij grote aantasting kun je onze oplossingen bekijken bij insectenvrij

Spintmijt

Spintmijten zijn piepklein en vallen meestal pas op als je spinsel onder het blad ziet. Je herkent besmetting aan fijn zilvergrijs web en kleine lichte stipjes op het blad, dat geleidelijk naar geelgrijs en droog verkleurt. Spint tiert vooral bij warme, droge lucht in de kas. Hou de luchtvochtigheid op peil door regelmatig te sproeien, en verwijder zwaar aangetast blad.

Als kleine vruchten afvallen voordat ze groeien

Een probleem dat vaak op een ziekte lijkt, maar het niet is, is dat de plant uitbundig bloeit maar de kleine vruchtbeginsels vergelen en afvallen. Meestal ligt de oorzaak bij slechte bestuiving, niet bij een ziekte.

Pompoenplanten maken zowel mannelijke als vrouwelijke bloemen op één plant. Bijen zorgen voor de bestuiving. Staat de plant in een kas met dichte deuren, of is het tijdens de bloei koud en nat, dan kunnen bijen wegblijven en valt de vruchtzetting tegen. Je kunt eventueel handmatig bestuiven, door met een zacht penseeltje stuifmeel van de mannelijke naar de vrouwelijke bloem over te brengen.