Gidsen

Bonen ziektes

De meeste problemen bij bonenplanten ontstaan doordat de grond te nat is of de lucht tussen de planten te vochtig blijft. Bonen zijn sterke gewassen, maar als het misgaat, ligt het vaak aan de groeiomstandigheden en niet aan de plant zelf. Problemen als roest op bonen komen haast altijd voort uit zo’n verkeerde omgeving.

Hier vind je een overzicht van de bekendste ziekten en plagen bij bonen, hoe je ze herkent en wat je eraan kunt doen. Water geven en plantenvoeding hebben invloed op bijna alle risico’s, dus lees zeker ook onze gidsen over bonen water geven en bonen bemesten voor meer handige tips.

Schimmelziekten bij bonen

Schimmels grijpen hun kans als de bladeren langere tijd nat zijn. In de regel komen ze vanaf de zomer voor. Hieronder vind je de meest voorkomende ziekten bij bonenplanten:

Roest op bonen: Kleine oranje tot roestbruine sporen aan de onderzijde van het blad, vaak pas laat in het seizoen. Een flinke aantasting oogt heftig, maar als het laat optreedt valt de schade meestal mee. Verwijder zwaar aangetaste bladeren en gooi ze bij het restafval — composteer ze liever niet.
Bladvlekkenziekte: Bruine vlekken met een lichtere of gelige rand op zowel bladeren als peulen. Op peulen zijn de vlekken meestal licht ingezonken. Deze schimmel kan via de zaden worden doorgegeven, dus neem geen zaden van aangetaste planten.
Grauwe schimmel bonen: Een grijsbruin, viltig laagje op stengels, verdroogde bloemen en peulen. Ontstaat vooral in natte, koele zomers, en begint vaak op oude bloemresten. Haal uitgebloeide bloemen en aangetaste peulen weg zodra je ze ziet.
Chocoladevlek: Roodbruine vlekken, vooral op veldbonen.

Voor al deze ziekten geldt: frisse lucht en voldoende licht zijn de beste verdediging. Houd genoeg ruimte tussen de planten, bind stokbonen goed op, en geef ’s ochtends water aan de voet van de plant, nooit over het blad.

Wortelrot bonen en niet-opgekomen planten

Het meest voorkomende probleem bij bonen speelt zich al af vóór de planten boven de grond staan. Zaai je de bonenzaden in koude, natte grond, dan worden ze vaak aangetast door bodemschimmels en rotten de zaden of sterft het kiemplantje snel af.

Je herkent wortelrot bonen aan gaten in de rij waar niets opkomt, of aan kleine kiemplantjes met donkere, dunne stengels vlak boven de grond. Aangetaste plantjes zijn helaas niet meer te redden.

Voorkomen is hier vrij eenvoudig: wacht met zaaien tot de bodem minstens 10 °C is, liefst 12-15 °C, en houd de grond de eerste weken licht vochtig maar niet nat. Op zware kleigrond kun je bonen beter eerst voorzaaien — dat is veel veiliger.

Plagen op bonenplanten

Bonen hebben een paar vaste plagen die elk jaar opduiken.

Zwarte bladluis bonen: Zit vanaf juni met hele kolonies boven in de planten. Ze remmen de groei en laten bladeren krullen. Knijp de toppen uit zodra je bladluizen ziet, want vooral het jonge zachte blad is favoriet.
Slakken: Vooral net opgekomen bonen zijn geliefd bij slakken. De eerste twee tot drie weken zijn het kwetsbaarst. Een slakkenval of een band van slakkenkorrels rond het bonenbed maakt echt verschil.
Vogels: Die pikken graag versgezaaide bonen en de eerste kiemen op. Een vogelnet over de rij de eerste weken helpt hier prima tegen.
Bonenzadenkever: Wordt meestal pas ontdekt in bewaarde bonenzaden, herkenbaar aan kleine ronde gaatjes. Vries de zaden een dag in voordat je ze bewaart als je eerder last hebt gehad.

Zo voorkom je problemen in het bonenbed

Met een paar eenvoudige gewoontes voorkom je de meeste problemen met roest op bonen, schimmels en plagen.

Draai bonen (en erwten) eens per drie à vier jaar rond en zet ze niet steeds in hetzelfde bed.
Zaai niet in koude grond en mest niet teveel met stikstof; zachte, snelgroeiende planten zijn gevoeliger voor schimmels en bladluizen.
Houd altijd de aanbevolen plantenafstand voor bonen aan, zodat de lucht tussen de planten kan circuleren.
Verwijder oude plantenresten in het najaar, schimmels overleven daarin de winter.

Wil je meer weten over het kweken en verzorgen van bonen? Lees dan onze uitgebreide bonen kweken gids.